Yatakta bir yandan öbür yana döndüğünüzde oda birden etrafınızda dönmeye başlıyor. Ya da ayağa kalktığınızda gözünüz kararıyor. İkisine de "baş dönmesi" deniyor, ancak nedenleri bambaşka. Baş dönmesi neden olur, hangi durumda ciddiye alınmalı?
Baş dönmesi ile vertigo aynı şey mi?
Baş dönmesi geniş bir şikâyet grubunu kapsar:
• Vertigo: Kişinin kendisinin ya da çevresinin döndüğünü hissetmesidir. Çoğunlukla iç kulak kaynaklıdır.
• Göz kararması, bayılacak gibi olma: Genellikle beyne giden kan akımının geçici olarak azalmasına bağlıdır.
• Dengesizlik: Yürürken sağa sola savrulma hissidir.
• Sersemlik: Başta boşluk, hafiflik duygusudur.
Hekime şikâyeti doğru tarif etmek, tanının yarısıdır.
Baş dönmesi neden olur?
İç kulak kaynaklı nedenler:
• Kristal kayması (BPPV): En sık nedendir. İç kulaktaki küçük kristaller yerinden oynar; başın belirli hareketlerinde, yatakta dönerken ya da yukarı bakarken saniyeler süren şiddetli dönme olur.
• Denge siniri iltihabı: Genellikle viral bir enfeksiyon sonrası başlar; günlerce süren dönme, bulantı ve kusma yapar.
• Meniere hastalığı: Dönme ataklarına kulakta dolgunluk, çınlama ve işitme azalması eşlik eder.
Diğer nedenler:
• Ani ayağa kalkmayla tansiyonun düşmesi
• Sıvı kaybı, uzun süre aç kalma, kan şekeri düşmesi
• Kansızlık
• Kalp ritim bozuklukları
• Migren
• Tansiyon, kalp ve psikiyatri ilaçlarının yan etkileri
• Kaygı ve panik atak
• Boyun kaslarındaki gerginlik
• Daha nadiren inme ve beyin hastalıkları
Baş dönmesi anında ne yapılmalı?
• Hemen oturun ya da uzanın; düşme riskini önleyin.
• Sabit bir noktaya bakın, ani baş hareketlerinden kaçının.
• Yavaş ve derin nefes alın.
• Su için; uzun süredir aç iseniz bir şeyler yiyin.
• Yataktan kalkarken önce oturun, bir süre bekleyin, sonra ayağa kalkın.
• Dönme geçene kadar araç kullanmayın, yüksek yerlere çıkmayın.
Kristal kayması nasıl tedavi edilir?
Bu tabloda ilaç çoğu zaman gerekmez. Kulak burun boğaz ya da nöroloji uzmanı, başı belirli açılarda hareket ettirerek kristalleri yerine yönlendiren manevralar uygular; birçok hasta bir-iki seansta düzelir. Manevranın hangi kulağa ve nasıl yapılacağını hekim belirler; internetten bakarak kendi kendine uygulamak şikâyeti artırabilir.
Baş dönmesini azaltmak için
• Yeterli su için, öğün atlamayın.
• Tuzu, kafeini ve alkolü sınırlayın (özellikle Meniere hastalığında).
• Yeterince uyuyun, stresi yönetin.
• Kullandığınız ilaçları hekiminizle gözden geçirin.
• Hekimin önerdiği denge egzersizlerini düzenli yapın.
Hangi baş dönmesi tehlikelidir?
Baş dönmesine şu belirtilerden biri eşlik ediyorsa beklemeden 112'yi arayın ya da acil servise başvurun:
• Çift görme ya da ani görme kaybı
• Konuşma bozukluğu, yutma güçlüğü
• Yüzde kayma, kol ya da bacakta güçsüzlük, uyuşma
• Yürüyememe, ayakta duramama
• Ani ve çok şiddetli baş ağrısı
• Göğüs ağrısı, çarpıntı, bayılma
• Ani işitme kaybı
İlgili konular için kansızlık nedir, tansiyon kaç olmalı ve kan şekeri düşmesi belirtileri haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Kansızlık Nedir? Anemi Belirtileri, Nedenleri ve Kansızlığa İyi Gelen Besinler
Tansiyon Kaç Olmalı? Normal Tansiyon Değerleri ve Doğru Ölçümün Kuralları
Kan Şekeri Düşmesi Belirtileri Nelerdir? Şeker Düşünce Ne Yapılmalı?
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
